kozi ya Health, Safety & First Aid (Basic)

Kozi ya Health, Safety & First Aid (Basic) imeandaliwa kwa ajili ya watu wanaofanya kazi katika mazingira mbalimbali kama ofisi, viwanda, biashara, shule, na maeneo ya umma. Lengo ni kuwapa wanafunzi uelewa wa msingi kuhusu usalama kazini, kuzuia ajali, na kutoa msaada wa kwanza kabla ya huduma za kitaalamu kufika.

Kwa Nani Kozi Hii?

• Wafanyakazi wa ofisi na viwandani

• Walinzi na wasimamizi wa maeneo ya kazi

• Wamiliki wa biashara

• Walimu na wahudumu wa taasisi

• Watu wote wanaotaka kujifunza first aid ya msingi

Malengo ya Kozi

Baada ya kumaliza kozi hii, mwanafunzi ataweza:

• Kuelewa misingi ya afya na usalama kazini

• Kutambua hatari katika mazingira ya kazi

• Kuzuia ajali na magonjwa yanayotokana na kazi

• Kutoa msaada wa kwanza wa haraka na salama

• Kuchukua hatua sahihi wakati wa dharura

2. Module 1: Utangulizi wa Health & Safety

• Maana ya Health, Safety, na First Aid

• Umuhimu wa usalama kazini

• Majukumu ya mwajiri na mfanyakazi katika usalama

3. Module 2: Hatari na Ajali Kazini

• Aina za hatari (kimwili, kemikali, kibiolojia, umeme)

• Sababu za ajali kazini

• Njia za kuzuia ajali

• PPE (Personal Protective Equipment)

4. Module 3: Usalama Mahali pa Kazi

• Usalama ofisini

• Usalama viwandani

• Usalama kwenye biashara na maeneo ya umma

• Usalama wa moto (fire safety basics)

5. Module 4: Utangulizi wa First Aid

• First Aid ni nini

• Lengo la first aid

• Kanuni za msingi za first aid

• First aid kit na matumizi yake

6. Module 5: Msaada wa Kwanza kwa Majeraha ya Kawaida

• Kutokwa damu (bleeding)

• Majeraha madogo na makubwa

• Kuchoma moto (burns)

• Kuvunjika mifupa (fractures)

7. Module 6: Msaada wa Kwanza kwa Dharura

• Kupoteza fahamu

• Kukohoa na choking

• Degedege (seizures)

• Mshtuko (shock)

8. Module 7: Msaada wa Kwanza kwa Magonjwa ya Ghafla

• Homa kali

• Shinikizo la damu

• Kisukari (hypoglycemia)

• Mzio mkali (allergic reactions)

9. Module 8: Hatua za Dharura na Mawasiliano

• Namba za dharura

• Kuripoti ajali

• Kuandaa mpango wa dharura mahali pa kazi

• Kumbukumbu za ajali

1. Maana ya Health, Safety, na First Aid

• Health (Afya):
  Ni hali ya mtu kuwa na ustawi kamili wa mwili, akili, na kijamii, siyo tu kutokuwepo kwa ugonjwa. Mahali pa kazi, afya inahusisha mazingira salama yasiyosababisha magonjwa au madhara ya muda mrefu.

• Safety (Usalama):
  Ni hatua na taratibu zinazochukuliwa ili kuzuia ajali, majeraha, au madhara kazini. Usalama unahakikisha wafanyakazi wanafanya kazi katika mazingira yenye hatari ndogo iwezekanavyo.

• First Aid (Huduma ya Kwanza):
  Ni msaada wa haraka unaotolewa kwa mtu aliyeumia au kuugua ghafla kabla ya kupata matibabu kamili hospitalini. Lengo lake ni kuokoa maisha, kuzuia hali isizidi kuwa mbaya, na kusaidia kupona.

2. Umuhimu wa Usalama Kazini

Usalama kazini ni muhimu kwa sababu zifuatazo:

• Hulinda maisha na afya ya wafanyakazi

• Hupunguza ajali, majeraha, na vifo kazini

• Huongeza ufanisi na uzalishaji kazini

• Hupunguza gharama za matibabu na fidia

• Huongeza morali na kuridhika kwa wafanyakazi

• Huhakikisha kampuni inafuata sheria na kanuni za kazi

Mazingira salama ya kazi hufanya wafanyakazi wajisikie salama na kufanya kazi kwa ufanisi zaidi.

3. Majukumu ya Mwajiri na Mfanyakazi katika Usalama

Majukumu ya Mwajiri:

• Kutoa mazingira salama ya kazi

• Kutoa vifaa vya kujikinga (PPE) kama helmeti, glovu, viatu vya usalama n.k.

• Kutoa mafunzo ya Health & Safety kwa wafanyakazi

• Kuweka na kusimamia sheria na taratibu za usalama

• Kuhakikisha vifaa na mashine ziko katika hali salama

• Kuandaa huduma ya kwanza na mipango ya dharura

Majukumu ya Mfanyakazi:

• Kufuata sheria na taratibu zote za usalama

• Kutumia vifaa vya kujikinga ipasavyo

• Kuripoti hatari, ajali, au vifaa vilivyoharibika

• Kuepuka vitendo vinavyoweza kuhatarisha maisha yao au ya wengine

• Kushiriki kikamilifu katika mafunzo ya usalama

1. Aina za Hatari Kazini

Hatari ni kitu au hali inayoweza kusababisha jeraha, ugonjwa, au uharibifu. Hatari kazini hugawanywa kama ifuatavyo:

a) Hatari za Kimwili (Physical Hazards)

Ni hatari zinazosababishwa na mazingira au vifaa vya kazi.
Mifano:

• Kelele kali

• Joto au baridi kali

• Mashine zenye sehemu zinazozunguka

• Kuanguka, kuteleza, au kugongwa

• Mtikisiko (vibration)

b) Hatari za Kemikali (Chemical Hazards)

Hutokana na kemikali hatarishi zinazotumika au kuhifadhiwa kazini.
Mifano:

• Gesi zenye sumu

• Asidi na alkali

• Vumbi la kemikali

• Mafuta na dawa za viwandani

Madhara yanaweza kuwa kupumua sumu, kuungua ngozi, au magonjwa ya muda mrefu.

c) Hatari za Kibiolojia (Biological Hazards)

Hutokana na viumbe hai au vijidudu.
Mifano:

• Bakteria na virusi

• Fangasi

• Damu au majimaji ya mwili

• Taka za hospitali

Hatari hizi huweza kusababisha magonjwa ya kuambukiza.

d) Hatari za Umeme (Electrical Hazards)

Zinatokana na matumizi yasiyo salama ya umeme.
Mifano:

• Nyaya zilizo wazi

• Vifaa vilivyoharibika

• Mzigo mkubwa wa umeme

• Kugusana na umeme bila kinga

Hatari hizi zinaweza kusababisha mshtuko wa umeme, moto, au kifo.

2. Sababu za Ajali Kazini

Ajali kazini hutokea kutokana na mchanganyiko wa mambo yafuatayo:

• Kutofuata taratibu za usalama

• Kukosa au kutotumia PPE

• Ukosefu wa mafunzo ya usalama

• Uzembe au haraka kupita kiasi

• Vifaa au mashine zilizoharibika

• Uchovu, msongo wa mawazo, au ulevi

• Mazingira yasiyo salama (sakafu kuteleza, mwanga hafifu)

3. Njia za Kuzuia Ajali Kazini

Ajali nyingi zinaweza kuzuiwa kwa kuchukua hatua zifuatazo:

• Kutambua na kutathmini hatari mapema

• Kutoa na kufuata taratibu za usalama

• Kutoa mafunzo endelevu ya Health & Safety

• Kufanya ukaguzi wa mara kwa mara wa vifaa na mazingira

• Kuweka alama za tahadhari (safety signs)

• Kuweka mazingira safi na yaliyoandaliwa vizuri

• Kuripoti hatari na ajali mara moja

4. PPE (Personal Protective Equipment)

PPE ni vifaa vinavyovaliwa ili kumlinda mfanyakazi dhidi ya hatari kazini.

Mifano ya PPE:

• Helmeti za usalama

• Miwani ya kinga

• Glovu (gloves)

• Barakoa / respirator

• Viatu vya usalama

• Nguo za kujikinga (overalls, aprons)

• Ear plugs / ear muffs

Umuhimu wa PPE:

• Hulinda mwili dhidi ya majeraha

• Hupunguza madhara ya ajali

• Huongeza usalama na ujasiri kazini

Kumbuka: PPE ni mstari wa mwisho wa ulinzi; lazima iungwe mkono na taratibu na mazingira salama ya kazi.

1. Usalama Ofisini

Ingawa ofisi huonekana salama, bado kuna hatari zinazoweza kusababisha ajali.

Hatari za kawaida ofisini:

• Kuteleza au kuanguka (sakafu yenye maji, waya ovyo)

• Kukaa vibaya kwa muda mrefu (ergonomics duni)

• Matumizi yasiyo sahihi ya umeme

• Moto kutokana na vifaa vya umeme

Hatua za Usalama Ofisini:

• Panga nyaya na vifaa vizuri

• Hakikisha sakafu iko kavu na safi

• Tumia viti na meza zinazofaa kiafya (ergonomic)

• Zima vifaa vya umeme visivyotumika

• Fuata njia za dharura (emergency exits)

2. Usalama Viwandani

Viwandani kuna hatari kubwa zaidi kutokana na mashine, kemikali, na shughuli nzito.

Hatari za kawaida viwandani:

• Mashine zenye sehemu zinazozunguka

• Vifaa vizito na vinavyosogea

• Kelele kali na joto

• Kemikali hatarishi

• Hatari za moto na mlipuko

Hatua za Usalama Viwandani:

• Tumia PPE wakati wote

• Fuata taratibu za uendeshaji wa mashine

• Fanya matengenezo ya mara kwa mara ya mashine

• Tenganisha maeneo hatarishi

• Toa mafunzo ya mara kwa mara kwa wafanyakazi

• Tumia alama za usalama (safety signs)

3. Usalama kwenye Biashara na Maeneo ya Umma

Maeneo ya umma yanahitaji usalama kwa wafanyakazi na wateja.

Hatari zinazoweza kutokea:

• Kuteleza kwa wateja

• Moto

• Msongamano wa watu

• Wizi au vurugu

• Hatari za umeme

Hatua za Usalama:

• Hakikisha njia za kutokea ziko wazi

• Weka alama za tahadhari (mf. “Sakafu imeteleza”)

• Dhibiti idadi ya watu katika eneo

• Hakikisha taa zinatosha

• Weka walinzi au mifumo ya usalama inapohitajika

4. Usalama wa Moto (Fire Safety Basics)

Moto ni mojawapo ya hatari kubwa kazini.

Sababu za Moto Kazini:

• Hitilafu za umeme

• Matumizi mabaya ya gesi au mafuta

• Uzembe (sigara, moto wazi)

• Kemikali zinazowaka kwa urahisi

Njia za Kuzuia Moto:

• Kagua mifumo ya umeme mara kwa mara

• Hifadhi vitu vinavyowaka kwa usahihi

• Epuka mzigo mkubwa wa umeme

• Weka ishara za “No Smoking”

Hatua za Kuchukua Moto Unapotokea:

• Piga kengele ya tahadhari

• Tumia kifaa cha kuzimia moto (fire extinguisher) endapo ni salama

• Fuata njia za dharura (emergency exits)

• Usitumie lifti

• Kusanyika katika eneo la mkusanyiko (assembly point)

Aina za Vifaa vya Kuzima Moto:

• Water extinguisher – kwa moto wa vitu vya kawaida

• Foam extinguisher – kwa moto wa mafuta

• CO₂ extinguisher – kwa moto wa umeme

• Dry powder extinguisher – kwa moto wa aina nyingi

1. First Aid ni Nini

First Aid (Huduma ya Kwanza) ni msaada wa haraka unaotolewa kwa mtu aliyeumia au kuugua ghafla, kabla ya kupata matibabu kamili hospitalini.
Lengo ni kuokoa maisha, kuzuia hali isizidi kuwa mbaya, na kusaidia kupona.

Mifano ya First Aid:

• Kusafisha na kufunga kidonda

• Kuweka mtu mwenye mshtuko wa moyo katika nafasi salama

• Kutumia CPR (Cardiopulmonary Resuscitation) wakati mtu amekosa kupumua

• Kutoa msaada kwa mtu aliyechomwa au kuchomwa kwa kemikali

2. Lengo la First Aid

• Kuokoa maisha

• Kuzuia hali ya jeraha au ugonjwa isizidi kuwa mbaya

• Kutoa faraja na msaada wa haraka kwa mgonjwa

• Kuandaa mgonjwa ili apate matibabu ya kitaalamu kwa usalama

• Kuzuia maambukizi na madhara mengine ya kiafya

3. Kanuni za Msingi za First Aid

1. Kuwa na utulivu – Mfanyakazi anapaswa kuwa mtulivu ili kusaidia bila kuongezea hofu.

2. Thibitisha usalama wa eneo – Hakikisha eneo halina hatari kwa mwajiri au mgonjwa.

3. Tafuta msaada wa kitaalamu – Piga simu ya dharura au tafuta daktari haraka.

4. Kuthibitisha hali ya mgonjwa – Angalia hewa, mapigo ya moyo, na hali ya kuamka.

5. Tumia PPE unapohitajika – Glovu na barakoa kupunguza maambukizi.

6. Uangalifu katika kuhamisha – Usihamishie mgonjwa isipokuwa ipo hatari zaidi.

7. Andika au ripoti matukio – Hii ni muhimu kwa usalama wa kazini na maelezo ya matibabu.

4. First Aid Kit na Matumizi Yake

First Aid Kit (Sanduku la Msaada wa Kwanza) ni kifaa kilichojaa vifaa muhimu vya kutoa msaada wa haraka.

Vifaa vya kawaida kwenye first aid kit:

• Glovu za plastiki

• Pamba na povu ya kusafisha kidonda

• Plasta (adhesive bandages)

• Bandaids na gauze

• Antiseptic solution (tushingsi wa kuua bakteria)

• Kifaa cha kufunga kidonda (bandage rolls)

• Kifaa cha CPR (face shield)

• Ice pack au pack ya baridi

• Scissors na tweezers

• Dawa za dharura (mf. Paracetamol, antihistamine)

Matumizi:

• Kutunza kidonda na kuzuia maambukizi

• Kudhibiti damu

• Kutoa msaada wa haraka kwa jeraha au ugonjwa wa ghafla

• Kuweka mgonjwa katika hali ya usalama kabla ya kupata matibabu zaidi

1. Kutokwa Damu (Bleeding)

Aina za kutokwa damu:

• Damu ya ndani (internal bleeding): haionekani kwa macho, huonekana kama uvimbe, uchungu wa ndani, au kutapika damu.

• Damu ya nje (external bleeding): inatokea kwenye ngozi, inaweza kuwa kidogo (minor) au kubwa (major).

Hatua za kutoa msaada:

1. Weka mgonjwa katika hali salama.

2. Tumia glovu za plastiki ili kujikinga.

3. Bonyeza kidonda kwa kitambaa safi ili kudhibiti damu.

4. Ikiwa damu inaendelea, weka kitambaa kingine juu ya kile kilichopo, usiondoe kilichoko.

5. Piga simu ya dharura ikiwa damu inatiririka kwa wingi au ni hatari.

2. Majeraha Madogo na Makubwa

Majeraha Madogo:

• Mikwaruzo, kukata ngozi kidogo, kuumia kidogo.

• Msaada wa kwanza: Safisha kidonda, tumia antiseptic, funika kwa plasta au gauze.

Majeraha Makubwa:

• Kukata vibaya, vidonda vikubwa, majeraha ya mashine.

• Msaada wa kwanza:

  1. Thibitisha usalama wa eneo.

  2. Tumia PPE.

  3. Bonyeza kidonda kudhibiti damu.

  4. Funga kwa kitambaa kikubwa au bandage.

  5. Piga simu ya dharura haraka.

3. Kuchoma Moto (Burns)

Aina za kuchoma moto:

• Burns za daraja la kwanza: Ngozi ina punje nyekundu na maumivu kidogo.

• Burns za daraja la pili: Ngozi ina blisters, inaumiza sana.

• Burns za daraja la tatu: Ngozi imeharibika kabisa, inaweza kuonekana nyeupe au nyeusi, hakuna maumivu sana kutokana na uharibifu wa neva.

Msaada wa kwanza:

1. Ondoa chanzo cha moto na mlengwa kwenye eneo salama.

2. Safisha eneo kwa maji safi baridi (20-30 min).

3. Usifunge kidonda kwa kitu kinachoweza kushikamana na ngozi.

4. Funika kwa kitambaa kisicho na manyunyu (sterile gauze).

5. Piga simu ya dharura kwa burns makubwa.

4. Kuvunjika Mifupa (Fractures)

Dalili za kuvunjika mifupa:

• Maumivu makali

• Kuonekana kwa upungufu au deformity ya mfupa

• Kutiwa sana kwa eneo la jeraha

• Usio uwezo wa kutumia eneo hilo

Msaada wa kwanza:

1. Thibitisha usalama wa eneo.

2. Usijaribu kurekebisha mfupa uliovunjika.

3. Imbilia eneo lililoathirika (immobilize) kwa splint au kitu thabiti.

4. Tumia barafu kwa uchungu na uvimbe, lakini usiweka moja moja kwenye ngozi (weka kitambaa kwanza).

5. Piga simu ya dharura haraka.

1. Kupoteza Fahamu (Unconsciousness)

Dalili:

• Mtu hawezi kuzungumza au kujibu

• Miguu na mikono ni dhaifu au imelegea

• Hakuna mwendo wa kawaida wa mwili

Msaada wa kwanza:

1. Hakikisha eneo ni salama kwa mwathirika na wewe.

2. Piga simu ya dharura.

3. Angalia mapigo ya moyo na pumzi.

4. Ikiwa haiko na mwendo wa pumzi, anza CPR.

5. Weka mwathirika kwenye recovery position (mwili upande, kichwa kikiwa kimepangwa salama) ili kuepuka kuvimba au kuingizwa kwa tumbo.

2. Kukohoa na Choking

Dalili:

• Miguu ya mtu inashindwa kupumua vizuri

• Anaweza kushika shingo au koo

• Kukohoa kwa nguvu lakini hawezi kutoa kitu

Msaada wa kwanza:

1. Kumsaidia mgonjwa kukoa kitu cha kuzuia hewa (back blows)

   • Msaada wa mgonjwa wa kukaa

   • Piga mgongo kwa nguvu kwa mgonjwa kutoka nyuma, kati ya mabega

2. Kama hatimaye haondoki, fanya Heimlich maneuver (abdominal thrusts)

3. Ikiwa mtu anakosa kupumua kabisa, piga simu ya dharura mara moja.

3. Degedege (Seizures / Epileptic Fits)

Dalili:

• Mwathirika anatembea bila kudhibiti mwili wake

• Anaweza kutapika, kutokwa mate, au kudondoka

• Hawezi kudhibiti mwili au fahamu kwa muda mfupi

Msaada wa kwanza:

1. Usijaribu kumfunga au kumzuwia mwathirika.

2. Ondoa vitu vyenye hatari karibu ili kuepuka majeraha.

3. Weka kitu laini chini ya kichwa ili kulinda kichwa.

4. Subiri hali isikome, kisha mpe msaada wa haraka.

5. Baada ya degedege, weka mwathirika kwenye recovery position.

6. Piga simu ya dharura ikiwa ni degedege kubwa au inarudi mara kwa mara.

4. Mshtuko (Shock)

Dalili:

• Mtu ana ngozi baridi, yenye unyevunyevu

• Anaonekana dhaifu, kichefuchefu, au kupoteza fahamu

• Mapigo ya moyo haraka na pumzi ya haraka

Msaada wa kwanza:

1. Weka mwathirika kwenye nafasi ya kulala chini, miguu juu kidogo (supine position)

2. Hifadhi joto la mwathirika kwa blanketi au nguo

3. Usimlishi chakula au kinywaji

4. Angalia pumzi na mapigo, toa CPR kama ni lazima

5. Piga simu ya dharura haraka

1. Homa Kali (High Fever)

Dalili:

• Joto la mwili kupita kiasi (zaidi ya 38°C)

• Kichefuchefu, kizunguzungu, uchovu

• Macho yanayowaka, kukohoa au kuharisha mara kwa mara (kama ni homa kutokana na maambukizi)

Msaada wa kwanza:

1. Weka mwathirika katika nafasi tulivu na yenye hewa safi

2. Mpe kinywaji cha kutosha (maji safi)

3. Tumia barakoa baridi au kitambaa kilichoyeyushwa kidogo kuondoa joto mwilini

4. Piga simu ya daktari au pewa dawa ya kupunguza homa kama inavyopendekezwa

2. Shinikizo la Damu (High or Low Blood Pressure Emergency)

Dalili za shinikizo la juu:

• Kichefuchefu, kutokuwa na nguvu, maumivu ya kifua

• Kizunguzungu, kuona matone mbele ya macho

Dalili za shinikizo la chini:

• Kutapika, uchovu, kizunguzungu, kupoteza fahamu

Msaada wa kwanza:

1. Weka mwathirika kwenye nafasi tulivu (kulingana na hali yake)

2. Mpe kinywaji cha maji kidogo ikiwa ana fahamu

3. Epuka harakati nyingi

4. Piga simu ya dharura haraka kama hali ni hatari

3. Kisukari (Hypoglycemia / Low Blood Sugar)

Dalili:

• Ndoto, kichefuchefu, kizunguzungu

• Kicheko cha ghafla au kuchanganyikiwa

• Kukuwa na nguvu kidogo au kupoteza fahamu

Msaada wa kwanza:

1. Kama mwathirika anaweza kumeza, mpe sukari haraka (soda, sukari, au chakula chenye sukari)

2. Usimlishi chakula kama hana fahamu

3. Ikiwa hana fahamu, pika simu ya dharura mara moja

4. Angalia pumzi na mapigo, toa CPR ikiwa inahitajika

4. Mzio Mkali (Severe Allergic Reactions / Anaphylaxis)

Dalili:

• Kukohoa, kuvimba uso, midomo, au koo

• Pumzi ngumu, kupumua kwa haraka

• Kutapika au kichefuchefu

• Kupoteza fahamu kwa hali mbaya

Msaada wa kwanza:

1. Piga simu ya dharura mara moja

2. Ikiwa mwathirika ana EpiPen (epinephrine auto-injector), tumia haraka kulingana na maelekezo

3. Weka mwathirika kwenye nafasi tulivu, miguu chini kidogo

4. Angalia pumzi na mapigo, toa CPR kama ni lazima

5. Ondoa vichocheo vya mzio pale inapowezekana

1. Namba za Dharura

Ni muhimu kujua namba za dharura ili msaada wa haraka uweze kupatikana.

Namba muhimu nchini Tanzania:

• Polisi: 112

• Zima Moto / Fire & Rescue: 112

• Ambulance / Huduma ya dharura ya afya: 113

• Huduma ya dharura ya usalama kazini (kama ipo kwenye kampuni)

Hatua za kufuata:

1. Weka namba hizi karibu na simu au eneo la kazi.

2. Wafanyakazi wote wajue jinsi ya kupiga simu ya dharura haraka.

3. Angalia ikiwa simu zinafanya kazi kila wakati.

2. Kuripoti Ajali

Mchakato wa kuripoti ajali kazini:

1. Hakikisha eneo la ajali ni salama kabla ya kuingilia.

2. Toa msaada wa kwanza kwa mwathirika.

3. Ripoti ajali kwa meneja wa usalama au mwajiri mara moja.

4. Andika maelezo ya ajali: ni lini, wapi, ni nani alihusika, na hatari gani iliyosababisha.

5. Hifadhi ushahidi (picha, vifaa vilivyohusika) kwa uthabiti.

Faida ya kuripoti ajali:

• Husaidia kuboresha usalama kazini

• Huongeza uelewa wa hatari

• Kusaidia kwenye fidia au matibabu

3. Kuandaa Mpango wa Dharura Mahali pa Kazi

Mpango wa dharura unapaswa kujumuisha:

• Njia za kutoroka haraka (emergency exits)

• Mahali pa mkusanyiko (assembly points)

• Majukumu ya kila mfanyakazi wakati wa dharura

• Njia za kuwasiliana kwa haraka na maafisa wa dharura

• Orodha ya vifaa vya dharura (fire extinguisher, first aid kit, alarm systems)

Hatua za kuzingatia:

1. Fanya mazoezi ya dharura mara kwa mara

2. Hakikisha ishara za dharura zinaonekana vizuri

3. Wafanyakazi wote wajue mpango wa dharura

4. Kumbukumbu za Ajali

Kumbukumbu za ajali ni muhimu kwa:

• Kuchambua sababu za ajali

• Kuboresha taratibu za usalama

• Kufuatilia matibabu ya mwathirika

Vipengele vya kumbukumbu:

• Tarehe na muda wa ajali

• Mahali pa ajali

• Majeruhi na aina ya majeraha

• Sababu za ajali

• Msaada wa kwanza uliotolewa

• Matokeo na hatua zinazofuatwa

Mfano wa record:

• Jina la mwathirika

• Umri

• Sehemu ya ajali

• Aina ya jeraha

• Hatua ya dharura iliyofanywa

• Nambari ya mwajiri au daktari aliyepigiwa